İplik kompozisyonundaki yün lifi oranının iplik özellikleri üzerine etkilerinin araştırılması

Abstract

Akrilik el örgü iplikleri kumaş haline dönüştürüldüklerinde kullanımları sırasında statik elektriklenme ve boncuklanma gözlenmektedir. Bu özellikler gibi kullanıma uygunluk özelliklerindeki problemler müşteri şikayetlerine yol açabilmektedir. Söz konusu problemlerin iyileştirilmesine yönelik her bir özellik için farklı yöntemler uygulanmaktadır. Bu yöntemlerden en yaygını ipliklere antistatik kimyasal uygulanması ve uzun elyaftan iplik üretimidir. Statik elektriklenmenin iyileştirilmesi için ipliklere uygulanan antistatik kimyasallar üretim esnasında çevre kirliliğine neden olurken kullanım esnasında da yıkama işleminden dolayı zamanla özelliğini kaybetmektedir. Bu yöntemlere alternatif olarak yün lifinin akrilik lifine göre daha az statik elektriklenme özelliğinden faydalanarak karışım ipliğin üretimi düşünülmüştür. Yün lifi pahalı bir lif olduğundan kabul edilebilir statik elektriklenmeyi karşılayacak yün-akrilik karışım oranının tespit edilmesi proje kapsamında amaçlanmıştır. Yün lifi mukavemeti akrilik lifi mukavemetinden daha düşük olduğundan oluşabilecek boncukların daha kısa sürede kumaş yüzeyinden kopacağı buna bağlı olarak kumaşın boncuklanma davranışını geliştireceği öngörülmektedir. Çalışma kapsamında hem akrilik hem yün lifi elyaf boyama ile renklendirilmiştir. Cer şeridi halindeki renkli lifler farklı şerit adetlerinde cer prosesinde karıştırılmıştır. 4 pasaj cer ile karşım homojenliği sağlanmıştır. Elde edilen cer şeridi yarı kamgarn metoduna göre ring iplik eğirme tekniği ile ipliğe dönüştürülmüştür. Tüm karışım ipliklerin büküm miktarı, iplik doğrusal yoğunluğu, büküm yönü sabit tutulmuştur. Bu ipliklerin iplik ve kumaş halinde iplik mukavemeti, iplik-metal sürtünme katsayısı, statik elektriklenme, tuşe ve boncuklanma özellikleri ölçülmüştür. Yün akrilik karışımları için karışımdaki yün oranı artışı; kopma mukavemeti ve yüzde kopma uzama oranını azaltmış tuşeyi kötüleştirmiş olup iplik-metal sürtünme katsayısını ve yüzeysel statik elektriklenme direncini artırmıştır. Boncuklanma davranışı üzerinde ise fark edilebilir bir değişim oluşturmamıştır.When acrylic hand knitting yarns are turned into fabric, static electricity and pilling are observed during their use. Problems in suitability for use such as these properties can lead to customer complaints. Different methods are applied for each property to improve these problems. The most common of these methods is the application of antistatic chemicals to the yarns and the production of yarn from long fibers. While antistatic chemicals applied to the yarns to improve static electricity cause environmental pollution during production, they lose their properties over time due to the washing process during use. As an alternative to these methods, the production of blended yarn was considered by taking advantage of the less static electricity property of wool fiber compared to acrylic fiber. Since wool fiber is an expensive fiber, the aim of the project was to determine the wool-acrylic blend ratio that would meet acceptable static electricity. Since the strength of wool fiber is lower than the strength of acrylic fiber, it is predicted that the beads that may form will break off from the fabric surface in a shorter time and therefore the pilling behavior of the fabric will develop. Within the scope of the study, both acrylic and wool fibers were colored with fiber dyeing. Colored fibers in the form of draw frame strip were mixed in different strip numbers in the draw frame process. The blend homogeneity was achieved with 4 passages of draw frame. The obtained draw frame sliver was converted into yarn by ring spinning technique according to semi-worsted method. The twist amount, yarn linear density, and twist direction of all blended yarns were kept constant. The yarn strength, yarn-metal friction coefficient, static electricity, touch and pilling properties of these yarns were measured in yarn and fabric form. For wool acrylic blends, increasing the wool ratio in the blend; decreased the breaking strength and percentage breaking elongation ratio, worsened the touch, and increased the yarn-metal friction coefficient and surface static electricity resistance. It did not cause any noticeable change in pilling behavior.