Gösteri Toplumundan Teşhir Toplumuna: VosViewer ile Karşılaştırmalı bir Bibliyometrik İnceleme

Abstract

Teknolojik gelişmeler ve medyanın kitleselleşmesiyle yaşanan değişimler ve toplumsal dönüşüm analiz edilmek istendiğinde “gösteri toplumu” ve “teşhir toplumu” kavramlarını öne çıkmaktadır. Guy Debord’un kavramsallaştırdığı gösteri toplumu, modern kapitalist toplumlarda gerçekliğin yerini temsillerin aldığı bir toplumsal biçime işaret etmektedir. Bu toplumsal biçimde bireyler, modern iktidarın kendisine dayattığı temsilleri pasif şekilde izleyen ve tüketen, edilgen alıcılardır. Buna karşın teşhir toplumu, mahremiyetin sınırlarının bulanıklaştığı, bireyin kendi rızasıyla kendisini teşhir ettiği bir özne profili sunmaktadır. Teşhir toplumunda birey, pasif konumdan çıkarak aktif bir rolde konumlanmıştır. Bu iki toplumsal biçim arasındaki fark, bireyin konumlanış biçiminde yaşanan dönüşümü görünür kılmaktadır. Bu çalışma, söz konusu dönüşümü, ulusal ve uluslararası literatür temelinde inceleme ihtiyacından hareketle, analitik bir çerçeveye oturtmayı amaçlamaktadır. Ancak ulusal literatürün bibliyometrik analiz araçlarıyla incelemesi mümkün olmadığından, mevcut durum genel bir tarama yapılarak incelenmiştir. Uluslararası literatür ise VOSviewer aracılığıyla Web Of Science veri tabanından iki kavramı konu edinen çalışmaların bibliyometrik bir analize tabi tutularak incelenmiştir. Elde edilen bulgular bağlamında, gösteri toplumunun uluslararası literatürde oldukça yoğun çalışıldığı görülmektedir. Buna karşın Türkiye’de genellikle reklamcılık, medya ve dijital platformlar gibi alanlarda, sınırlı bir çerçevede çalışıldığı görülmüştür. Teşhir toplumunun ise hem ulusal hem de uluslararası literatürde görece yeni bir kavram olduğu ve yeterince incelenmediği gün yüzüne çıkmıştır. Bu nedenle çağdaş toplumsal dönüşümleri yansıtması açısından teşhir toplumu kavramının teorik olarak genişletilmesi ve derinleştirilmesi, yeni toplumsal yapıyı ve onun öznelerini anlamak açısından önemlidir.Technological advances and the massification of media have brought about changes that highlight the concepts of the “society of the spectacle” and the “society of exhibition” when it comes to analyzing social transformation. The society of the spectacle, conceptualized by Guy Debord, refers to a social form in modern capitalist societies where representations have replaced reality. In this societal form, individuals are passive recipients who passively watch and consume the representations imposed on them by modern power. In contrast, the society of exposure presents a subject profile in which the boundaries of privacy are blurred, and individuals expose themselves with their own consent. In the exhibitionist society, the individual has shifted from a passive position to an active position. The difference between these two social forms reveals the transformation in the way the individual is positioned. This paper aims to set an analytical framework for examining the a fore-mentioned transformation based on the necessity to examine it within the national and international literature. However, since it was not possible to examine the national literature using bibliometric analysis tools, the current situation was examined through a broad review. The international literature was examined through a bibliometric analysis of studies covering the two notions in the Web of Science database using VOSviewer.