Terörizm bağlamında Türkiye'nin Suriye ve Irak sınırındaki güvenlik sorunları

Abstract

Orta Doğu'da yaşanan vekalet savaşlarının yakın tarihimizdeki en açık örneklerine Osmanlı İmparatorluğunun yıkılma sürecine girdiği 1.Dünya Savaşı yıllarından itibaren rastlanmaktadır. Bölgedeki etnik ve dini çeşitliliği bir araç olarak kullanan Batılı aktörler o günden beri bu durumu bir avantaja çevirmiş ve kendilerine yakın yönetimleri başa getirip çıkarları için kullanmışlardır. Özellikle Irak ve Suriye'de bu durum çok uzun süredir yaşanmaktadır. Jeopolitik konumları ve kaynakları bu aktörlerin her iki ülkeyi de dışarıdan yönetme isteklerinin temel sebepleridir. Özellikle Irak ve Suriye'de üzerinde böl, parçala, yönet stratejisi uygulanmakta ve yine Batı güdünümde olacak küçük devletler kurulmaya çalışılmaktadır. Günümüzde artık aktörler buradaki hedeflerine ulaşmak için vekil aktörleri açık bir şekilde kullanmaktadırlar. Bunun için silahlı örgütleri daha fazla tercih etmektedirler. İki ülkede de süre gelen vekalet savaşlarında aktörler kazanç sağlarken sınır komşuları ve özellikle Türkiye yaşanan gelişmelerden zarar görmektedir. Terör örgütlerinin Türkiye'nin sınır hattındaki illerine yönelik ve ayrıca İstanbul ve Ankara gibi illerinde yaptığı saldırıların yanı sıra Suriye'den gelen sığınmacıların ulusal güvenlik sorunu haline gelmesi Türkiye'nin maruz kaldığı güvenlik tehditlerden bazılarıdır. Bu çalışmada, Irak ve Suriye'deki vekalet savaşlarında yer alan silahlı örgütlerin, sınır hattında kurulmaya çalışılan terör devletinin ve Suriye'den kaçan sığınmacıların Türkiye için nasıl bir güvenlik sorunu yarattığı, Türkiye'nin bu sorunları önlemek için ABD, Rusya ve İran gibi küresel aktörler ile nasıl bir diplomasi yürüttüğü, bu diplomasinin yeterliliği ve Türkiye'nin güvenliğini sağlamak için düzenlediği sınır ötesi harekatların gerekçeleri ve sonuçları realist kuram çerçevesinde ele alınacaktır. Anahtar kelimeler: Güvenlik, Terör, Vekalet savaşları, Vekil aktör, Küresel aktörlerThe most explicit examples of proxy wars in the recent history of the Middle East can betraced back to the period when the Ottoman Empire entered its decline during the years of the First World War. Western actors, utilizing the ethnic and religious diversity of the region as a tool, have since then turned this situation to their advantage, installing regimes sympathetic to their interests. This has been articularly evident in Iraq and Syria for a long time. Thegeopolitical positions and resources serve as the primary motives for these actors to seek external control over both countries. Especially in Iraq and Syria, a strategy of dividing and ruling is being implemented, aiming to establish smaller states aligned with Western interests. Today, these actors openly utilize proxy actors to achieve their objectives, preferring armed groups for this purpose. While the actors profit from the ongoing proxy wars in both countries, neighboring countries, particularly Turkey, suffer from the consequences. Some of the security threats Turkey faces include terrorist organizations targeting its border provinces and attacks in major cities like Istanbul and Ankara, as well as the national security implications of refugees arriving from Syria. This study will examine how the armed groups involved in proxy wars in Iraq and Syria, the attempted establishment of a terrorist state along the border, and the influx of refugees from Syria pose security challenges for Turkey. It will also analyze Turkey's diplomatic efforts with global actors such as the US, Russia, and Iran to address these problems, evaluating the adequacy of this diplomacy and discussing the rationale and outcomes of Turkey's crossborder operations aimed at securing its safety within the framework of realist theory. Keywords: Security, Terrorism, Proxy wars, Proxy actors, Global actors.