Deprem Korkusu Ölçeği'nin Türkçe Uyarlaması ve Deprem Korkusu, Psikolojik Belirti ve Başa Çıkma Öz Yeterliliği İlişkisi

Abstract

Bu çalışma kapsamında, Deprem Korkusu Ölçeği'nin (DKÖ) Türkçeye uyarlamasının gerçekleştirilmesi ve deprem korkusu ile psikolojik belirti arasındaki ilişkide başa çıkma öz yeterliliğinin düzenleyici rolünün incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın örneklemini kolay ulaşılabilen örnekleme yöntemi ile erişilen 869 (624’ü kadın ve 243’ü erkek) katılımcı oluşturmaktadır. Katılımcılara DKÖ, Kısa Semptom Envanteri (KSE), Pozitif ve Negatif Duygu Ölçeği ve Başa Çıkma Öz Yeterliliği uygulanmıştır. DKÖ’nün psikometrik özelliklerine ilişkin analizlerde iç tutarlılık katsayısı 0,87, test-tekrar test korelasyonu ise 0,84 olarak hesaplanmıştır. Yapı geçerliliği analizlerinde ölçeğin tek faktörlü yapısının kabul edilebilir uyum gösterdiği bulunmuştur. DKÖ’nün KSE alt boyutları ve negatif duygulanım ile pozitif yönde; başa çıkma öz yeterliliği ile negatif yönde ilişkili olduğu görülmüştür (p<0,01). Araştırmanın ikinci amacı için yapılan analizlerde ise deprem korkusunun psikolojik belirtiyi yordadığı ve başa çıkma öz yeterliliğinin bu ilişkide düzenleyici rolünün olduğu tespit edilmiştir (b=-0,29, %95 GA [-0,43, -0,14], t=-3,89, p<0,001). DKÖ Türkçe formunun geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu görülmüştür. Ek olarak, başa çıkma öz yeterliliğinin deprem korkusu olan bireylerde psikolojik belirti geliştirme açısından koruyucu rolünün olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bulgular, DKÖ’nün Türkçe formunun deprem korkusunu değerlendirmek için yapılacak çalışmalarda kullanılabileceğini desteklemektedir. Başa çıkma öz yeterliliğinin koruyucu rolü hem müdahale hem de önleme çalışmalarında başa çıkma öz yeterliliğinin rolünün önemine işaret etmektedir.