Küresel Bağlamda Ticaret Liberalizasyonunun Yüksek Katma Değerli Ürünlerin İhracatına Etkisi: Türkiye Örneği

Abstract

Ticari açıklık kavramı, ülkeler arasındaki ticareti kısıtlayan veya büyüten bir ekonomik politikaölçüsüdür. Ticaret liberalizasyonu ya da diğer tabiriyle serbestleştirilmesi, ülkeler arasında malların serbestalışverişinde kısıtlamaların veya engellerin kaldırılması veya azaltılmasıdır. Bu engeller, vergiler ve ekücretler gibi tarifeleri ve lisans kuralları ve kotalar gibi tarife dışı engelleri içerir. Ödemeler dengesindeki carihesaplar dikkate alındığında en ana parametresi (x-m) olarak formüle edilen ihracat ithalat farkından oluşancari açık ya da cari fazladır. Makro bağlamda bakıldığında, ticarette liberalizasyonlaşma süreci ileuluslararası ticaretin en başlıca konusu olan ihracat hacmi arasındaki korelasyon katsayısı ise akademikliteratürde temel araştırma konularından birisi olmuştur. Heschker Ohlin teorisinin sermaye yoğun sektörlerive ürünleri ele alındığında uluslararası ticaret’in en önemli gelir kalemleri olarak karşımıza çıkmaktadır.Dolayısıyla, ticaret liberalizasyonu ile birlikte Türkiye’nin yüksek katma değerli üretiminin dış ticaretbağlamındaki pozitif eğilimde olan fleksibilite katsayısı GMM metodu ile birlikte hesaplanmıştır. Yüksekkatma değerli ürünler (Makinalar, mekanik cihazlar ve aletler, nükleer reaktörler, bunların aksam veparçaları) 1990-2019 dönemine ait senelik veriler şeklinde TÜİK veri tabanından alınmıştır. Ticari açıklık iseticaret liberalizasyonun en önemli indikatörlerinden biridir. Bu kapsamda, elde edilen bulgular göstermiştir kiticari açıklık katsayısı arttıkça yüksek katma değerli ürün ihracatı da olumlu yönde etkilenmiştir. Bu bilgilerışığında, politika yapıcıların çok taraflı ticaret serbestleştirme politikalarından elde edilecek kazanımlara dairplan geliştirmeli ve yüksek katma değerli üretimde verim artışını sağlayarak yerel piyasanın güçlenmesi içinçalışmalıdırlar.