Süt verimliliğini maksimize eden faktörlerin istatistiksel optimizasyonu ve analizi

Basit Öğe Kaydı
dc.contributor.advisorŞahin, Hasan
dc.contributor.advisorAtalan, Abdulkadir
dc.contributor.authorKurtuluş, Yücel
dc.date.accessioned2026-02-08T15:48:27Z
dc.date.available2026-02-08T15:48:27Z
dc.date.issued2025
dc.departmentBTÜ, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
dc.description.abstractBu tez, süt verimi ve kuru madde tüketimi üzerine etkili olan biyolojik ve çevresel faktörleri belirlemek ve bu faktörlerin hayvansal üretim üzerindeki etkilerini analiz etmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Tezde, süt verimini etkileyen değişkenler arasında laktasyon süresi, gebelik gün sayısı, yaş, TMR kuru madde oranı ve çevresel faktörler (hava sıcaklığı, bağıl nem vb.) gibi unsurların önemli roller oynadığı belirlenmiştir. Regresyon analizleri sonucunda, TMR kuru madde oranındaki her %1'lik artışın süt verimini 0,9148 litre azalttığı, laktasyon sayısındaki her bir artışın ise günlük süt verimini 3,753 litre artırdığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, laktasyon gün sayısının artışının süt üretiminde düşüşe neden olduğu ve gebelik süresi uzadıkça süt veriminin azaldığı gözlemlenmiştir. Ayrıca, hava sıcaklığının artmasıyla süt veriminde düşüş meydana geldiği ve bu durumun hayvanların metabolik stres yaşamasıyla ilişkili olabileceği değerlendirilmiştir. Kuru madde tüketimi açısından yapılan analizlerde, laktasyon süresi ve gebelik gün sayısının inek başına tüketilen kuru madde miktarını belirleyen en önemli değişkenler olduğu belirlenmiştir. Gebelik ilerledikçe kuru madde alımında azalma gözlenirken, TMR kuru madde oranındaki artışın tüketimi artırıcı etkisi olduğu tespit edilmiştir. İstatistiksel optimizasyon analizleri kapsamında, süt verimini maksimize ederken kuru madde tüketimini optimum seviyeye getirmek için en uygun bağımsız değişken değerleri belirlenmiştir. Yapılan analizler sonucunda, TMR kuru madde oranı için optimum değer %46,77, laktasyon sayısı için 5, laktasyon gün sayısı için 6, gebelik süresi için 230 gün, inek yaşı için 55,8 ay ve hava sıcaklığı için 20°C olarak hesaplanmıştır. Bağımlı değişkenlerin optimum değerleri ise günlük süt verimi için 61,145 litre, kuru madde tüketimi için ise 19,033 birim olarak belirlenmiştir. Modelin sunduğu tahmin aralıkları, gelecekteki gözlemler için referans noktaları sağlamış ve süt üretiminin belirli çevresel ve biyolojik faktörlerden güçlü bir şekilde etkilendiğini göstermiştir. Bu doğrultuda, süt üretiminde verimliliği artırmaya yönelik olarak besleme stratejilerinin optimize edilmesi ve çevresel koşulların en uygun düzeyde tutulması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Tezde sunulan istatistiksel optimizasyon modeli, çiftlik yönetiminde daha verimli ve sürdürülebilir bir besleme stratejisi oluşturulmasına olanak sağlayarak, hem süt veriminin artırılmasını hem de kaynak kullanımının optimize edilmesini hedeflemektedir.
dc.description.abstractThis thesis was conducted to identify the biological and environmental factors affecting milk yield and dry matter intake and to analyze their impact on livestock production. The thesis determined that lactation duration, pregnancy days, age, TMR dry matter content, and environmental conditions (e.g., temperature and humidity) play significant roles in milk yield. Regression analyses revealed that a 1% increase in TMR dry matter content decreases milk yield by 0.9148 liters, while each additional lactation increases daily milk yield by 3.753 liters. Additionally, an increase in lactation days was observed to cause a decline in milk production, and milk yield decreased as the pregnancy duration extended. Furthermore, rising temperatures negatively affected milk production, possibly due to metabolic stress in cows. Regarding dry matter intake, lactation duration and pregnancy days were the most influential variables in determining the dry matter consumed per cow. While dry matter intake decreased as pregnancy progressed, an increase in TMR dry matter content affected consumption positively. As part of the optimization analyses, the most suitable values for independent variables were determined to maximize milk yield while optimizing dry matter intake. The optimal values were calculated: TMR dry matter content at 46.77%, lactation number at 5, lactation days at 6, pregnancy duration at 230 days, cow age at 55,8 months, and environmental temperature at 20°C. The optimal values for dependent variables were 61.145 liters for daily milk yield and 19.033 units for dry matter intake. The prediction intervals provided by the model serve as reference points for future observations, demonstrating that specific biological and environmental factors strongly influence milk production. Based on these findings, it was concluded that optimizing feeding strategies and maintaining suitable environmental conditions are essential for improving milk production efficiency. The optimization model presented in the thesis facilitates the development of more efficient and sustainable feeding strategies in farm management, aiming to increase milk yield while optimizing resource utilization.
dc.identifier.endpage76
dc.identifier.startpage1
dc.identifier.urihttps://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=5NNqZKwwGohPh6_KCcfp-tllurrmLZalJeUAYjLvQBuPj35KPlRJxIHtTyCk4qyr
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12885/6140
dc.identifier.yoktezid944027
dc.language.isotr
dc.publisherBursa Teknik Üniversitesi
dc.relation.publicationcategoryTez
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.snmzKA_TEZ_20260207
dc.subjectEndüstri ve Endüstri Mühendisliği
dc.subjectIndustrial and Industrial Engineering
dc.titleSüt verimliliğini maksimize eden faktörlerin istatistiksel optimizasyonu ve analizi
dc.title.alternativeStatistical optimization and analysis of factors maximizing milk yield
dc.typeMaster Thesis

Dosyalar

Koleksiyon

Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Tez Koleksiyonu