ABD KAYNAKLARINA GÖRE İZMİR'İN İŞGALİ VE SONRASI (1919-1922)

Abstract

Doğu Akdeniz’in en önemli liman kenti konumundaki İzmir ve çevresi I. Dünya Savaşı’nın ardından galip devletler arasında yapılan paylaşım planları esnasında İtalya ve Yunanistan arasında önemli bir çekişmeye neden olmuştur. Nitekim İzmir, bu çekişmeden galip ayrılan Yunanistan tarafından 15 Mayıs 1919 tarihinde işgal edilmiştir. İzmir’in Yunan kuvvetleri tarafından işgali o sırada Anadolu’da Müttefik Kuvveler tarafından girişilen işgaller karşısında ortaya çıkan direniş hareketlerinin örgütlenmeye başlanması anlamında önemli bir kıvılcım olmuştur. İzmir’in işgali, literatürdeki çalışmalarda bazı istisnalar hariç olmak üzere daha çok yerli kaynaklar ışığında ele alınmaktadır. Amerikan kaynaklarından yararlanarak İzmir’in işgalini konu edinen çalışmalar ise genel olarak işgalin belli bir boyutuna ya da sürecine odaklanmaktadır. Bu çalışmanın amacı Türkiye Cumhuriyeti tarihinin önemli bir köşe taşını oluşturan İzmir’in Yunan kuvvetleri tarafından işgalini Amerikan arşivlerinde yer alan belgeler ışığında bütüncül bir şekilde değerlendirmektir. Çalışmada öncelikli olarak işgal kararının alınışı, uygulanışı ve işgalin sonlanışı arasında geçen sürede Amerikan dış politikasının oluşturulması ve uygulanmasından sorumlu aktörlerin işgale bakış açıları karşılaştırmalı bir şekilde analiz edilecektir.Izmir, the most important port city of Eastern Mediterranean, and adjoining territories caused a significant conflict between Italy and Greece at the sharing plans between the victorious states after the First World War. Ultimately, on May 15, 1919, Izmir was occupied by Greece, which was the triumphant part of this conflict against Italy. The occupation of Izmir and adjoining territories by the Greek forces was an important spark in terms of the organization of the resistance movements that emerged in the face of the occupations by the Allied Powers which started in Anatolia at that time. The occupation of İzmir has been handled in the light of mostly domestic sources, with some exceptions, in the literature. Studies dealing with the occupation of İzmir by using American sources generally focus on a certain dimension or process of the occupation. The aim of this study is to evaluate the occupation of Izmir, which constitutes an important cornerstone of the history of the Republic of Turkey, by the Greek forces in a holistic way in the light of the documents in the American archives. In the study, the perspectives of the actors responsible for the formation and implementation of the American foreign policy will be analyzed comparatively for the period between the decision, implementation and the end of the occupation.