Orman Yolu Standartlarının Yükseltilmesinin Orman Ürünlerinin Toplam Ekonomik Değeri ve Uzak Nakliyat Üzerine Etkilerinin Belirlenmesi

Abstract

Ülkemizde orman ürünlerinin üretiminde tercih edilen ürünler, dünya standartlarına kıyasla oldukça kısa tutulmaktadır. Zira büyük boyutlardaki orman ürünlerinin nakliyatında gerekli olan yüksek tonajlı kamyonların, mevcut orman yollarının önemli bir bölümünü oluşturan ve standartları yetersiz B-tipi tali orman yollarında kullanılması mümkün değildir. Bu yollarda kullanılan teknik standartların (platform genişliği, kurp yarıçapı, kurp genişliği, vb.) yetersizliği, üst yapının ve sanat yapılarının eksikliği yüksek tonajlı kamyonların manevra kabiliyetini sınırlamaktadır. Yol standartlarının yükseltilmesi maliyet gerektirse de, yüksek standartlara sahip yolların maliyetleri orta ve uzun vadede önemli oranda düşecektir. Onaylanan Bütçe: Bu çalışmada, Network 2001 programı kullanılarak orman yolu standartlarının yükseltilmesinin, orman ürünlerinin ekonomik değeri ve uzak nakliyat üzerine etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Uygulamada, çalışma alanı olarak Bursa Orman Bölge Müdürlüğü, Mustafakemalpaşa İşletme Müdürlüğüne bağlı Orman İşletme Şeflikleri seçilmiştir. Çalışma alanı kapsamında yer alan orman yolları ağı verileri, asli orman ürünleri, orman ürünlerinin kamyonlara yüklenmek üzere istiflendikleri rampalar ve orman depolarına ilişkin bilgiler Network 2001 programına girilerek değerlendirilmiştir. ArcGIS 10.4.1 yazılımı ile uygulama alanı kapsamında yer alan orman yolları, rampalar ve orman depoları sayısallaştırılmıştır. Uygulama sırasında farklı yük taşıma kapasitelerine (düşük ve orta tonajlı) sahip iki kamyon tipi dikkate alınarak, mevcut yol ağında orman ürünlerinin toplam nakliyat maliyetini minimize eden ve ürünlerden elde edilecek toplam net kârı maksimize eden en uygun güzergahlar sorgulanmıştır. Elde edilen sonuçlar gerçekte gerçekleşen toplam nakliyat maliyeti ve orman ürünlerinden elde edilen toplam net kârla karşılaştırılmıştır. Düşük ve orta tonajlı kamyon tiplerine göre Network 2001 programı ile geliştirilen transport planında toplam nakliyat maliyeti sırasıyla %87,65 ve %88,91 oranında düşerken, toplam net kâr %19,50 ve 19,71 oranında artmıştır. Orman yolu standartlarının yükseltilmesi durumunda kullanılacak yüksek tonajlı kamyonlarla toplam nakliyat maliyeti ise %93.44 oranında düşerken, toplam net kâr %20.46 oranında artmıştır. Yol standartlarının yükseltilmesi durumunda, yol yapımı (büyük onarım), sanat yapıları ve üst yapı inşaatı maliyeti ile ileriye dönük yol bakım-onarım maliyetleri belirlenmiştir. Yol maliyetini de içine alan toplam net kârlar karşılaştırıldığında, yol standartlarının yükseltilmesi durumunda %46,06 oranında artış belirlenmiştir.