Orman Ürünleri Üretiminde Motorlu Testere Kaynaklı Antropojenik Gürültü Yayılımının CBS Teknikleri Kullanılarak Modellenmesi

Abstract

İnsan sağlığını olumsuz yönde etkileyen gürültü, çalışanların performanslarını azaltan bir çevre kirliliğidir. Ormancılıkta üretim çalışmaları gürültü etkisinin yoğun olduğu çalışma ortamlardan biridir. Ülkemizde ormancılık çalışmalarında en yoğun kullanılan ekipman, orman ürünlerinin üretiminde kullanılan motorlu testeredir. Motorlu testere kaynaklı gürültü, operatör ve yakında çalışan orman işçileri üzerinde olduğu kadar çevredeki yaban hayatını da olumsuz yönde etkilemektedir. Gürültü etkisinin değerlendirilmesinde ve kontrol altına alınmasında gürültü yayılımını gösteren gürültü haritaları kullanılmaktadır. Son yıllarda gürültü yayılımının modellenmesinde bilgisayar destekli sistemler etkin bir şekilde kullanılmaktadır. SPreAD-GIS (System for Prediction of Acoustic Detectability), antropojenik gürültü yayılımının akustik etkilerini tahmin etmek için geliştirilen bir yazılımdır. Bu çalışmada, ağaçların kesilmesi aşamasında kullanılan motorlu testereden kaynaklanan antropojenik gürültü değerlerinin ölçülmesi ve gürültü yayılımının CBS tabanlı SPreAD-GIS ile haritalanması hedeflenmiştir. Çalışma alanı, Bursa ilinde yer alan Karacabey Orman İşletme Müdürlüğü sınırlarındaki Karacabey subasar ormanıdır. Sonuçlara göre motorlu testereden kaynaklanan ortalama gürültü seviyesinin (99 dBA) fizyolojik reaksiyonların artmasına ve baş ağrısına neden olan tehlike sınırının (90 dBA) üzerinde olduğu belirlenmiştir. Üretilen gürültü yayılım haritasına göre motorlu testereden kaynaklanan maksimum gürültü seviyesi 95,96 dBA olarak belirlenmiştir. Üretim çalışmaları sırasında çalışanların gürültü maruziyetinin uyarı sınırını (85 dBA) aştığı alanın 10,62 ha olduğu bulunmuştur. Diğer taraftan, kuş türleri üzerinde olumsuz etkilere neden olan 45 dBA ve üzeri gürültü seviyesinin görüldüğü alanlar 63,18 ha, motorlu testereden kaynaklanan gürültü ile ortamdaki doğal gürültü farkının kuş türleri üzerinde etkili olan 20 dBA ve üzeri olduğu alanlar ise 20,61 ha olarak belirlenmiştir. Bu sonuçlar, subasar ormanında bulunan yerleşik kuş türlerinin üretim çalışmalarından önemli ölçüde etkilendiğini göstermiştir.