Yün lif incelik ve türünün iplik özellikleri üzerine etkilerinin araştırılması

Abstract

Bu çalışmada yün lif cins ve inceliklerinin iplik özelliği üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Çalışma kapsamında 17,5 µ, 18,5 µ, 20,5 µ, 24 µ, 27 µ, 30 µ, 36 µ, 34 µ mohair karışım, 34 µ alpaka karışım ve 38 µ lincoln karışım yün lifleri kullanılmıştır. İplik üretimi endüstriyel ölçekte yapılmıştır. Üretilen ipliklere; iplik kopma mukavemeti ve kopma uzama oranı, iplik tüylülüğü, iplik düzgünsüzlüğü, iplik-metal sürtünme katsayısı, iplik esnekliği, boncuklanma ve yüzey değişimi, ısı iletimi, iplik doğrusal yoğunluğu ve tuşe analizleri uygulanarak iplik özellikleri ölçülmüştür. Üretilen 10 farklı yün çeşidinden elde edilen ipliklerin; lif inceliği küçüldükçe iplik mukavemeti ve kopma uzama oranı artmıştır. İplik yumak tuşesindeki değişimin yün lif inceliğinin artmasıyla tuşenin düştüğü gözlemlenmiştir. İplik tüylülüğünün yün lif çapı arttıkça arttığı görülmüştür. Yün lifi inceldikçe iplik düzgünsüzlüğünün de arttığı görülmektedir. İplik esnekliğinin yün lif çapı arttıkça azaldığı görülmüştür. Boncuklanma ve yüzey değişimi yün lif kalınlığı arttıkça azalmıştır. Isıl direncin hem yün lif inceliğine hem de koyunların yetişme bölgesine bağlı olarak değiştiği görülmüştür. İplik-metal sürtünme katsayısı lif yüzey özelliği ile ilgili olup lif yüzeyindeki pulcukların değişimi ile değiştiği görülmüştür.In this study, the effects of wool fiber type and fineness on yarn properties were investigated. Within the scope of the research, wool fibers with fineness levels of 17.5 µm, 18.5 µm, 20.5 µm, 24 µm, 27 µm, 30 µm, 36 µm, 34 µm mohair blend, 34 µm alpaca blend, and 38 µm Lincoln blend were used. Yarn production was carried out on an industrial scale. The produced yarns were tested for tensile strength and elongation at break, yarn hairiness, yarn unevenness, yarn-to-metal friction coefficient, yarn elasticity, pilling and surface appearance change, thermal conductivity, yarn linear density, and handle characteristics to determine their performance properties. The results revealed that as the fiber fineness decreased, both yarn strength and elongation at break increased. The handle of the yarn balls tended to become harsher as fiber fineness increased. Yarn hairiness increased with increasing fiber diameter, while yarn evenness deteriorated as the fibers became finer. Yarn elasticity decreased with increasing fiber diameter. Pilling and surface appearance changes were found to diminish with increasing fiber coarseness. Thermal resistance was influenced by both fiber fineness and the geographical region in which the sheep were raised. The yarn-to-metal friction coefficient was related to the surface characteristics of the fibers and varied depending on the scale structure on the fiber surface.