Yazar "Araz, Muhammed Furkan" seçeneğine göre listele

Listeleniyor 1 - 1 / 1
  • Küçük Resim Yok
    Öğe
    II. abdülhamid döneminde eğitimi modernleştirme çabaları: Bursa'da inşa edilen mesleki ve teknik okullar üzerine tarihsel ve mimari bir inceleme
    (Bursa Teknik Üniversitesi, 2025) Araz, Muhammed Furkan; Gönül, Alper; Şener, Mehmet
    Bu çalışma, II. Abdülhamid Dönemi'nde (1876-1909) eğitim sisteminin modernleşme çabalarını, Bursa kentinde inşa edilen meslekî-teknik eğitim kurumları üzerinden tarihsel, mimari ve kentsel ölçekte çok boyutlu olarak ele almaktadır. Çalışmanın temel sorunsalı, Geç Osmanlı Dönemi'nde gerçekleştirilen modernleşme hamlelerinin yalnızca idarî ve pedagojik düzeydeki reformlarla sınırlı kalmayıp, aynı zamanda mimari üretim ve kent mekânı aracılığıyla da nasıl görünür kılındığını; bu süreçte Bursa gibi taşra kentlerinde modernleşmenin hangi özgün biçimlerde tezahür ettiğini ortaya koymaktır. Böylelikle araştırma, imparatorluk merkezinden taşraya yayılan modernleşme politikalarının fiziksel izdüşümlerini inceleyerek Osmanlı modernleşmesine mekân üzerinden yeni bir okuma önerisinde bulunmaktadır. Bu kapsamda Bursa'da kurulan Hudâvendigâr Hamîdiye Ziraat Ameliyat Mektebi, Mekteb-i Fünun-u İdadi, Harîr Dârü't-Talimi (İpekçilik Mektebi), Bursa Mekteb-i İdadi-i Mülki, Hamîdiye Sanayi Mektebi ve Bursa Hamidiye Medrese-i Muallimîn gibi eğitim yapıları, dönemin eğitim politikalarının taşra kent mekânında somutlaştığı başlıca yapılar olarak değerlendirilmiştir. Çalışmada söz konusu okullar yalnızca eğitimi örgütleyen yapılar olarak değil, aynı zamanda modernleşen Osmanlı Devleti'nin ideolojik söyleminin mekânsal ve görsel temsil araçları olarak ele alınmıştır. Bu yapılar kentin topoğrafyası üzerindeki konumlanışları, yeni açılan yollar ve dönüşen mahalle dokusu ile kurdukları ilişkiler üzerinden incelenmiş; böylece modernleşme sürecinin nizamnameler ve pedagojik programlarla sınırlı kalmadığı, kentlerin morfolojisini ve toplumsal belleğini yeniden şekillendirecek kadar kapsamlı bir dönüşüme işaret ettiği ortaya konmuştur. Araştırmada yöntem olarak; arşiv belgeleri, salnameler, eski haritalar, dönem fotoğrafları ve yapı planları titizlikle incelenmiştir. Literatür taraması ile dönemin mimari anlayışı ve eğitim politikaları teorik düzeyde çerçevelenmiş; yerinde gerçekleştirilen gözlemler ve karşılaştırmalı mekân analizleriyle okulların plan tipolojileri, cephe kurguları, malzeme tercihleri gibi özellikleri ayrıntılı biçimde değerlendirilmiştir. Bu çok katmanlı inceleme ile yapıların ortak ve farklı yönleri belirlenmiştir. Bu çalışma, özellikle II. Abdülhamid Dönemi'nde devlet otoritesinin ve modernleşme ideolojisinin mekân aracılığıyla taşra üzerinde nasıl bir etki yarattığını ortaya koyması bakımından önem taşımaktadır. Kentin yeniden düzenlenen ulaşım aksları, açılan geniş caddeler ve bu caddelere cephe veren anıtsal okul binaları, modernleşmenin fiziksel izdüşümleri olarak öne çıkmakta; böylece taşranın geleneksel dokusu içinde modern devletin simgesel gücünü görünür kılmaktadır. Bu tez, söz konusu eğitim kurumlarını yalnızca mimarlık tarihi açısından incelenen yapılar olmaktan çıkararak, Osmanlı modernleşmesinin Bursa ölçeğinde mekâna yansıyan ideolojik ve kültürel araçları olarak yorumlamaktadır. Böylece çalışma, döneme ilişkin katmanlı bir perspektif ortaya koyarken Osmanlı kent tarihi, eğitim mimarisi ve modernleşme literatürü açısından daha derinlikli bir okuma geliştirmeyi amaçlamaktadır. Anahtar kelimeler: II. Abdülhamid Dönemi, Osmanlı Modernleşmesi, Eğitim Yapıları, Bursa