1990-2010 arası dönemde Türkiye-İsrail ittifak ilişkileri - Koca, Aylin (Bursa Teknik Üniversitesi, 2025)
1990-2010 ARASI DÖNEMDE TÜRKİYE-İSRAİL İTTİFAK İLİŞKİLERİ ÖZET Tez çalışmasının konusunda Türkiye ve İsrail'in 1990-2000 arası dönemde 'stratejik ittifak' düzeyindeki gayri resmi ortaklıklarının nasıl başladığı ele alınmıştır. Daha sonra ise 2000-2010 yılları arasındaki ikinci on yıllık dönemde bu 'stratejik ittifak' ilişkisinin nasıl sona erdiği işlenmiştir. Tez çalışmasının kapsamı içinde iki devlet arasındaki resmi olmayan ittifak ilişkisinde özellikle değişmeyen dinamik olan 'tehdit algısı' üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda 'Realist Teori'den yararlanılmış, çalışmanın bilimsel temeli oluşturulmuştur. Çalışmada ele alınan Türkiye ile İsrail arasındaki ittifak ilişkisinde ABD'nin kolaylaştırıcı aktör rolünden de bahsedilmiştir. ABD'nin Türkiye ile NATO üzerinden kurduğu resmi ittifak ilişkisi mevcuttur. İsrail ise ABD'nin bölgedeki müttefiki olan devlettir. ABD her iki devletle olan bu bağlantılarını kullanmıştır. ABD, kendi çıkarları doğrultusunda iki ülkeye de çeşitli müdahalelerde bulunmuştur. Böylelikle Türkiye ve İsrail'in ortak hareket ederek, ABD'nin bölgedeki çıkarlarını korumalarını sağlamak istemiştir. Bu yüzden de Türkiye ve İsrail'in stratejik ittifak kurmalarında ABD'nin teşvik edici etkisi olmuştur. Tez çalışmasının amacı Türkiye ve İsrail arasındaki ittifak ilişkisini ispatlayan unsurları analiz etmektir. Zira Realist Teori'ye göre devletler arasında iki türlü ittifak ilişkisi mevcuttur. Bunlardan ilki gayet açık olan yazıya dökülmüş ve tarafların imzalı onayları ile resmileştirilmiş 'Formal (Resmi) İttifak' ilişkisidir. İkinci tip ittifak ilişkisi ise resmi anlamda belgelendirilmemiş olsa da devletlerin arasındaki sözlü taahhütlere dayanarak, bazen kamuoyuna açık bazen de kapalı şekilde yapılan 'İnformal (Gayri Resmi) İttifak' ilişkisidir. Birinci tip ittifak ilişkisinin sarih olmasından ötürü tez çalışmasının asıl odağa aldığı veyahut bir adım öteye götürmek istediği ikinci tip ittifak ilişkisi olmuştur. Tez çalışmasının önemi ise çalışmada ikinci tip ittifak ilişkisinin seçilme nedeni ile açıklanabilir. Çünkü bu tür ittifaklar incelenmeye ve ispatlanmaya daha çok muhtaç durumdadır. Ayrıca gayri resmi ittifaklar diplomasinin daha zorlu taraflarını oluşturmaktadır. Bu tip ittifak biçimleri uluslararası hukukta gerektiğinde resmi bir dayanak bulmakta zorluk çıkarabilirler. Bu nedenden dolayı detaylıca araştırılıp idrak edilmeleri daha zaruridir. Böylece olası bir çatışma veya anlaşmazlıkta karşılıklı atılmış adımlar, verilen imtiyaz yahut tavizler iyi bilindiği ve ortaya döküldüğü takdirde ittifak ilişkisi sonlansa bile devletlerin dış politikalarında ve karar alma süreçlerinde yol gösterici olabilir. Anahtar kelimeler: Formal ittifak, İnformal ittifak, ABD, İsrail, Türkiye.

TURKEY-ISRAEL ALLIANCE RELATIONS BETWEEN 1990-2010 SUMMARY The topic of this thesis is how Turkey and Israel began their informal partnership at the level of a 'strategic alliance' in the period between 1990 and 2000. Then, how this 'strategic alliance' relationship came to an end in the second decade between 2000 and 2010. Within the scope of this thesis, the unchanging dynamic of the unofficial alliance relationship between the two states, 'threat perception', is emphasized. In this context, 'Realist Theory' has been utilized and the scientific basis of the study has been established. The role of the US as a facilitating actor in the alliance relationship between Turkey and Israel is also mentioned in the study. The US has an official alliance relationship with Turkey through NATO. Israel, on the other hand, is the ally of the US in the region. The US has utilized these connections with both states. The US has intervened in both countries in line with its own interests. In this way, it wanted to ensure that Turkey and Israel act jointly to protect US interests in the region. Therefore, the US had an encouraging effect on Turkey and Israel to form a strategic alliance. The aim of this thesis is to analyze the elements that prove the alliance relationship between Turkey and Israel. According to the Realist Theory, there are two types of alliance relations between states. The first one is the 'Formal (Official) Alliance' relationship, which is clearly written down and formalized with the signed approvals of the parties. The second type of alliance relationship is the 'Informal Alliance', which, although not formally documented, is based on verbal commitments between states, sometimes open to the public and sometimes closed. Since the first type of alliance relationship is explicit, it is the second type of alliance relationship that the thesis focuses on or wants to take one step further. The importance of this thesis can be explained by the reason for choosing the second type of alliance relationship. This is because such alliances are more in need of scrutiny and proof. In addition, informal alliances constitute a more challenging aspect of diplomacy. These forms of alliances may cause difficulties in finding an official basis in international law when necessary. For this reason, it is more imperative that they are thoroughly researched and understood. Thus, in the event of a possible conflict or dispute, if the mutual steps taken, concessions or concessions made are well known and revealed, they can guide the foreign policies and decision-making processes of states even if the alliance relationship ends. Keywords: Alliance, Alignment, USA, Israel, Turkey.
Turkey-Israel alliance relations between 1990-2010
Keywords: Uluslararası İlişkiler; International Relations