Uluslararası taşımacılık faaliyetlerinin Avrupa yeşil mutabakatı kapsamında değerlendirilmesi: Türkiye üzerine bir inceleme - Sağlam, Furkan (Bursa Teknik Üniversitesi, 2025)
Lojistik, bireyleri, toplumları, ülkeleri ve bölgeleri birbirine bağlayan ve bu yapıların iktisadi kalkınmalarında kilit rol oynayan stratejik bir alandır. Özellikle II. Dünya Savaşı sonrasında artan üretim hacmi ve 1900'lü yılların ikinci yarısından itibaren ana akım ekonomi politikası olarak kabul edilen küreselleşme, dikkatlerin lojistik sektöründe toplanmasına zemin hazırlamıştır. Taşımacılık süreçlerinde fosil yakıt temelli araç ve donanım kullanımı, alt yapı yatırımlarında doğanın zarar görmesi ve taşımacılık faaliyetlerinde yüksek emisyon salınımı gibi etmenler, lojistik faaliyetlerini iklim kriziyle mücadele programlarının merkezine taşımıştır. Bu konuda Avrupa Yeşil Mutabakatı (AYM) önde gelen programlardan biridir. Bu mutabakat, Avrupa kıtasının 2050 yılında karbon – nötr olma hedefini ve Avrupa toplumunun, biyoçeşitliliğinin ve ekonomik yapısının çevre hassasiyetleri temelinde stratejik ve bütüncül dönüşümünü ifade etmektedir. Türk ekonomisinin, politikasının ve toplumunun Avrupa toplulukları ve kurumlarıyla halihazırda içerisinde bulunduğu ilişki düzeyi göz önünde bulundurulduğunda bu dönüşüm sürecine uyum sağlanması Türkiye ekonomisi için stratejik bir önem taşımaktadır. Literatürde AYM'nin uluslararası taşımacılık ve lojistik ekosistemi kapsamında ele alındığı çalışmalar kısıtlıdır. Bu sebeple çalışmada, AYM'nin uluslararası taşımacılık ve lojistik sektörü bağlamında değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Yapılan literatür taraması sonucunda lojistik sektörü ve uluslararası taşımacılık odaklı 8 adet AYM uyum kriteri tespit edilmiştir. Bulanık AHP ve Bulanık TOPSIS analizleriyle uyumlu anket formları 16 uzman tarafından eksiksiz bir şekilde doldurulmuştur. İlk olarak Bulanık AHP yöntemi ile kriterlerin önem ağırlıkları ve sıralamaları tespit edilmiştir. Bu analiz sonucunda önem ağırlığı en yüksek kriter emisyon yönetimi (K8) olarak ortaya çıkmıştır. Bu kriteri ise sırasıyla temiz enerji ve etkin kaynak yönetimi (K2), teknik yeterlilikler ve sertifika (K3), kirlilik yönetimi ve geri dönüşüm (K6), yeşil lojistik faaliyetler (K5), çevre politikaları ve şeffaflık (K4), iç ve dış paydaş ilişkileri (K7) ve çevre yönetim sistemi (K1) kriterleri takip etmiştir. Bir sonraki adımda bu sıralama ve önem ağırlıkları baz alınarak en uyumlu taşımacılık alternatifin ortaya çıkarılması amacıyla Bulanık TOPSIS analizine başvurulmuştur. Bu analiz sonucunda uyumu en yüksek taşımacılık modu hava yolu taşımacılığı (A3) olarak bulunmuştur. Bu alternatifi sırasıyla demir yolu taşımacılığı (A4) ve deniz yolu taşımacılığı (A2) takip ederken uyumu en düşük taşımacılık modu ise kara yolu taşımacılığı (A1) olarak tespit edilmiştir.

Logistics is a strategic area that connects individuals, societies, countries, and regions, playing a key role in the economic development of these structures. The increasing production volume after World War II and globalisation, which has been accepted as a mainstream economic policy since the second half of the 1900s, have paved the way for attention to the logistics sector. Factors such as the use of fossil fuel-based vehicles and equipment in transportation processes, the damage caused to nature by infrastructure investments, and high emission release in transportation activities have brought logistics activities to the centre of climate crisis combat programs. The European Green Deal is one of the leading programmes in this regard. This agreement expresses the goal of the European continent to be carbon-neutral by 2050 and the strategic and holistic transformation of the European society, biodiversity and economic structure based on environmental sensitivities. Considering the current relationship between the Turkish economy, its politics, and society with European communities and institutions, adapting to this transformation process is of strategic importance for the Turkish economy. There are limited studies in the literature that address the Green Deal within the scope of the international transportation and logistics ecosystem. For this reason, the aim of this study is to evaluate the European Green Deal within the context of the international transportation and logistics sector. As a result of the literature review, 8 Green Deal compliance criteria focused on the logistics sector and international transportation were identified. Questionnaires compatible with Fuzzy AHP and Fuzzy TOPSIS analyses were filled in completely by 16 experts. First, the importance weights and rankings of the criteria were determined using the Fuzzy AHP method. This analysis revealed that emission management (K8) was the criterion with the highest importance weight. This criterion was followed by clean energy and efficient resource management (K2), technical qualifications and certificates (K3), pollution management and recycling (K6), green logistics activities (K5), environmental policies and transparency (K4), internal and external stakeholder relations (K7) and environmental management system (K1) criteria. In the next step, based on these rankings and importance weights, Fuzzy TOPSIS analysis was used to find out the most compatible transportation alternatives. As a result of this analysis, the most compatible transportation mode was found to be air transportation (A3). This alternative was followed by rail transportation (A4) and maritime transportation (A2), respectively whereas the least compatible transportation mode was found to be road transportation (A1).
Evaluation of international transportation activities within the scope of the European green deal: A study on Türkiye
Keywords: Ulaşım; Transportation ; İşletme