Camgöz, MevlütBeshlı, Erol2026-02-082026-02-082025https://hdl.handle.net/20.500.12885/633816.03.2026 tarihine kadar kullanımı yazar tarafından kısıtlanmıştır.Dijitalleşmenin hız kazanmasıyla birlikte bankalar, bireysel bankacılık hizmetlerinde müşteri deneyimini iyileştirmek, maliyetleri optimize etmek ve hizmet süreçlerini daha verimli hale getirmek amacıyla yapay zekâ temelli sanal asistanları daha fazla benimsemeye başlamışlardır. Bu teknolojiler, müşteri desteği sağlama, finansal tavsiyelerde bulunma ve çeşitli bankacılık işlemlerini kolaylaştırma açısından önemli avantajlar sunmaktadır. Ancak, kullanıcıların yapay zekâ teknolojilerine yaklaşımı, benimsenme süreci ve gerçek kullanımı gibi faktörler üzerine yapılan bilimsel çalışmalar sınırlıdır. Dolayısıyla, bu çalışmanın amacı yapay zekâ temelli bireysel bankacılık uygulamalarında kullanıcı tutumunu ve deneyimini belirleyen faktörleri ortaya koymaktır. Burada, Teknoloji Kabul Modeli (TAM) ve Planlı Davranış Teorisi (TPB) çerçevesinde, bireysel bankacılık hizmetlerini kullanan müşterilerin yapay zekâ temelli bankacılık uygulamalarına yönelik tutumları ve deneyimleri analiz edilmektedir. Araştırmada, algılanan yararlılık, algılanan bilgi kalitesi, algılanan empati, antropomorfizm, güven, algılanan zaman riski, teknolojik kaygı, deneyime açıklık ve alışkanlık olmak üzere dokuz bağımsız değişkenin kullanıcı tutumu ve gerçek kullanımı üzerindeki etkileri değerlendirilmektedir. Demografik değişkenlerle birlikte bağımlı ve bağımsız değişkenleri temsil eden ölçeklerden oluşan anket formu vasıtasıyla Türkiye genelinde yalnızca akademisyenlere uygulanmış ve 489 geçerli gözlem elde edilmiştir. Elde edilen bulgular, yapay zekâ temelli bireysel bankacılık uygulamalarının benimsenmesinde bilişsel ve duygusal unsurların daha etkili olduğunu; kişilik özelliklerinin ve estetik öğelerin ise göreli olarak daha az etkili kaldığını göstermektedir. Sistemlerin işlevselliği, güvenilirliği ve fayda sunma potansiyeli, kullanıcı tutumlarını biçimlendiren en belirleyici unsurlar olurken, teknolojiye yönelik endişeler ve geçmişe dayalı davranış kalıplar ise bu tutumların geliştirmelerini ve gerçek kullanıma dönüşmesini engelleyebilmektedir. Bu durum, teknolojik dönüşüm süreçlerinde sadece kullanıcıyı yeniye ikna etmenin değil, aynı zamanda duygusal ve davranışsal engellerin aşılmasının da zorunlu olduğunu ortaya koymaktadır. Bu araştırmanın bulguları ışığında, gelecek çalışmalara ve bankacılık sektörüne yönelik çeşitli öneriler geliştirilmiştir. Sonuç olarak, bu çalışma, bireysel bankacılık sektöründe yapay zekâ teknolojilerinin benimsenme sürecini anlamaya yönelik önemli bir adım niteliğindedir.With the acceleration of digitalization, banks have increasingly adopted artificial intelligence-based virtual assistants in retail banking services to enhance customer experience, optimize costs, and make service processes more efficient. These technologies offer significant advantages in providing customer support, offering financial advice, and facilitating various banking transactions. However, scientific studies on factors such as users approach to artificial intelligence technologies, the adoption process, and actual usage remain limited. Therefore, the purpose of this study is to identify the factors that determine user attitudes and experiences in artificial intelligence-based retail banking applications. In this context, within the framework of the Technology Acceptance Model (TAM) and the Theory of Planned Behavior (TPB), the attitudes, usage intentions, and experiences of customers using artificial intelligence-based banking applications are analyzed. The study evaluates the effects of nine independent variables - perceived usefulness, perceived information quality, perceived empathy, anthropomorphism, trust, perceived time risk, technological anxiety, openness to experience and stickiness - on user attitude and actual usage. Through a survey form consisting of scales representing dependent and independent variables along with demographic variables, it was administered exclusively to academics across Turkey, yielding 489 valid observations. The findings indicate that cognitive and emotional factors are more influential in the adoption of artificial intelligence-based individual banking applications, while personality traits and aesthetic elements have relatively less impact. The functionality, reliability, and potential to offer benefits of these systems emerge as the most decisive factors shaping user attitudes. Meanwhile, concerns about technology and behavior patterns rooted in past experiences may hinder the development of these attitudes and their transformation into actual usage. This suggests that in technological transformation processes, it is not only essential to persuade users towards the new technology, but also to overcome emotional and behavioral barriers. Based on the findings of this study, various recommendations have been developed for future research and the banking sector. In conclusion, this study represents a significant step toward understanding the adoption process of artificial intelligence technologies in the retail banking sector.trinfo:eu-repo/semantics/closedAccessBankacılıkBankingMaster Thesis1163970248