Kentsel donatı elemanlarının mimari yapı karakteri ile ilişkisinin incelenmesi: mersin 50. Yıl Mahallesi örneği - Karataşlı, Seniha (Bursa Teknik Üniversitesi, 2025)
Kentsel donatı elemanlarının değişen ve gelişen dünya düzeni ile birlikte kentlerde yaşamakta olan kullanıcıların istek ve ihtiyaçlarına hitap edebiliyor olması gerekmektedir. Tasarım aşamasında estetik ve işlevsel fonksiyonları göz önünde bulundurularak kent kimliği ile bütün oluşturacak şekilde konumlandırılmalıdır. Kentsel donatı elemanlarının mimari karakter ve çevresel bağlamla uyum içerisinde tasarlanması, kullanıcı deneyimini ve kent estetiğini doğrudan etkileyen temel kriterlerden biridir. Donatı elemanlarının biçim, renk, malzeme, doku ve yerleşim düzeni gibi tasarım parametrelerinin, bulundukları alanın mimari kimliğiyle bütünleşik bir şekilde kurgulanması; kamusal alanların algısal niteliğini artırmakta ve kullanıcıların bu alanlara dair aidiyet duygusunu güçlendirmektedir. Bu çalışmada, Mersin ili Yenişehir ilçesi 50. Yıl Mahallesi'nde konumlanan Çevre Parkı örneği üzerinden, kentsel donatı elemanlarının çevredeki mimari karakter ile ilişkisi değerlendirilmiştir. Araştırmanın temel amacı, parkın çevresinde yer alan farklı yapı tipolojilerine sahip konut alanları ile park içinde kullanılan donatı elemanları arasındaki görsel, işlevsel ve biçimsel uyum düzeyini ortaya koymaktır. Bu kapsamda, park çevresinde bulunan villa tipi konutlar, orta katlı müstakil yapılar ve yüksek katlı apartman blokları gibi farklı mimari karakterler belirlenmiş; bunlarla ilişkili olarak park alanındaki oturma birimleri, aydınlatma elemanları, çocuk oyun grupları, yürüyüş yolları ve diğer donatı elemanları görsel bütünlük, malzeme uyumu ve tasarım dili açısından analiz edilmiştir. Yerinde gözlemler, uzman/kullanıcı görüşleri doğrultusunda yapılan değerlendirmelerde, mevcut donatı elemanlarının mimari çevre ile çoğu zaman bağ kurmakta yetersiz kaldığı, estetik sürekliliğin sağlanamadığı ve mekânsal bütünlük açısından parçalı bir yapı sergilediği tespit edilmiştir. Donatı elemanlarının, çevresindeki mimari yapılarla bütünleşik bir tasarım diline sahip olmaması, kullanıcı algısında uyumsuzluk hissi yaratmaktadır. Bu bağlamda, malzeme seçimi, renk paleti, biçimsel düzenleme ve yerleşim stratejileri açısından çeşitli revizyon önerileri geliştirilmiş ve parkın çevresel bağlamla estetik ve işlevsel bir bütünlük kuracak şekilde yeniden ele alınması gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, bu çalışma Çevre Parkı'nın sadece bir rekreasyon alanı değil, aynı zamanda çevresindeki mimari doku ile etkileşim hâlinde olan kentsel bir organizma olduğunu vurgulamaktadır. Donatı elemanlarının mimari çevre ile bütüncül bir yaklaşımla yeniden tasarlanması hem kent estetiği açısından hem de kullanıcı deneyimi ve mekânsal aidiyet duygusu bakımından önemli katkılar sunacaktır.

Urban equipment elements must be able to address the demands and needs of users living in cities along with the changing and developing world order. They should be positioned in a way that they form a whole with the urban identity by considering their aesthetic and functional functions during the design phase. Designing urban equipment elements in harmony with the architectural character and environmental context is one of the basic criteria that directly affects user experience and urban aesthetics. Designing design parameters such as shape, color, material, texture and layout of equipment elements in an integrated manner with the architectural identity of the area they are located in increases the perceptual quality of public spaces and strengthens the sense of belonging of users to these areas. In this study, the relationship between urban equipment elements and the surrounding architectural character was evaluated through the example of Çevre Park located in 50. Yıl Neighborhood of Yenişehir district of Mersin province. The main purpose of the research is to reveal the level of visual, functional and formal harmony between the residential areas with different building typologies located around the park and the equipment elements used in the park. In this context, different architectural characters such as villa-type residences, mid-rise detached buildings and high-rise apartment blocks around the park were determined; in relation to these, the seating units, lighting elements, children's play groups, walking paths and other equipment elements in the park area were analyzed in terms of visual integrity, material harmony and design language. In the evaluations made in line with on-site observations, expert/user opinions, it was determined that the existing equipment elements were often insufficient to establish a connection with the architectural environment, aesthetic continuity could not be achieved and they exhibited a fragmented structure in terms of spatial integrity. The fact that the equipment elements did not have a design language integrated with the surrounding architectural structures creates a sense of incompatibility in the user's perception. In this context, various revision suggestions were developed in terms of material selection, color palette, formal arrangement and layout strategies and it was concluded that the park should be reconsidered in a way that would establish an aesthetic and functional integrity with the environmental context. As a result, this study emphasizes that Çevre Park is not only a recreation area but also an urban organism that interacts with the surrounding architectural texture. Redesigning the reinforcement elements with a holistic approach in line with the architectural environment will make significant contributions to both urban aesthetics and user experience and the sense of spatial belonging.
An investigation of the relationship between elements of urban equipment and architectural building character: The example of the Mersin 50. Yıl Neigborhood
Keywords: Mimarlık; Architecture ; Şehircilik ve Bölge Planlama