Türkiye'nin coğrafi bölgelerine göre ailenin yapısal ve sosyolojik analizi - Bayar, Ayşe (Bursa Teknik Üniversitesi, 2023)
Özet Aile kavramı aralarında kan bağı bulunan bireylerin oluşturduğu toplumun en küçük yapı taşı ve toplumun temel sosyal kurumlarından birisidir. Her birey doğduğu andan itibaren bir aile içinde toplumsal norm ve kuralları öğrenerek sosyalleşir. Bir toplumda aile ve ailenin yapısı, o toplumu ve toplum içindeki sosyal yapıyı anlamanın en iyi göstergelerinden birisidir. Bir toplumun sosyo-ekonomik, sosyo-kültürel ve sosyo-demografik göstergeleri ile aile yapısı arasında yakın bir ilişki vardır. Bu bağlamda incelediğimizde Türk ailesi geleneksel rollerin hâkim olduğu sağlam temeller üzerine inşa edilmiş ve varlığı T.C Anayasası ile koruma altına alınmıştır. Türk toplumu, toplumun temeli olarak aileyi referans almış bir toplum yapısına sahiptir. Türk aile yapısı bölgeler arasında bir takım farklılıklar olsa da genellikle tek eşliliğe dayanan, aile büyüklerinin denetiminde ve toplumun sıkı kontrolünde, aynı zamanda kutsal kabul edilen bir yapıya sahiptir. TÜİK'in yayınlamış olduğu istatistikler ışığında Türk aile yapısı incelediğinde doğu bölgelerinde aileler daha geleneksel ve geniş ailelerden oluşurken batı bölgelerinde ve nispeten sanayinin geliştiği büyükşehirleri de kapsayan bölgelerde ise daha modern ve genellikle çekirdek ailelerin çoğunlukta olduğu görülmektedir. Bu çalışma ile Türkiye'de genel hatları ile aile hayatı, aileye dair geçmişte ve günümüzde yaşanmış aynı zamanda da yaşanmaya devam eden değişim ve dönüşümler ele alınarak, Türk toplumunda sorunlara yol açan ve gelecekte sorun olma ihtimali olan değişimleri ortaya çıkarıp olası sorunlara dikkat çekilmeye çalışılmıştır. Bu çalışma literatür taramasına dayalı bir çalışma olmasının yanında özellikle TÜİK'in son yıllarda yayınlanan demografi istatistikleri, UNICEF vb. kurumların verilerinden de yararlanılmıştır. Bu çalışmada öncelikle TÜİK'in 2012 ve 2022 yıllarını kapsayan evlenme, boşanma ve doğum istatistikleri incelenerek bazı sonuçlara ulaşılmıştır. Çalışmanın sonucunda bölgelerimizin tamamında son on yıl içinde Türk aile yapısında çözülmeler yaşandığı görülmektedir. Son on yıllık süreçte evlenme sayılarında azalma, evlenme yaşında yükselme, boşanma sayılarında artış, doğum sayılarında azalma ve ilk doğumunu yapan kadınların yaş ortalamasında artış olduğu görülmektedir. Son on yıllık süreçte 15 yaş altında anne olan çocuklarda 2012 ile 2022 yıllarını kıyasladığımızda azalma olduğu görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Türk aile yapısı, Evlenme, Boşanma, Doğum, Aile, Kadın.

summary The concept of family is the smallest building block of society, consisting of individuals who are related by blood, and one of the basic social institutions of society. Every individual is socialized by learning social norms and rules within a family from the moment they born. In a society, family and the structure of family are one of the best indicators to understand the society and social structure of in society. There is an affiliation between family structure and social economic, socio cultural, socio demographic indicators of a society. When we analyse in this sense, Turkish family is built on solid basis which dominated by traditional roles and its existence is protected by the Constitution of the Republic of Turkey. Turkish society has a social structure that refers to the family as the foundation of society. Although there are some differences between regions, Turkish family structure generally embarks on monogamy, under the supervision of family elders and under the strict control of the society, and is also considered sacred. In the light of the statistics published by TUIK, when Turkish family structure is analysed, families in the eastern regions are more traditional and large families, in the western regions and in regions including metropolitan areas where industry is relatively developed is more modern and generally nuclear families are in the majority. With this study, family life in Turkey in general terms, the changes that have taken place and continue to take place in the past and present regarding the family and transformations are handled. Additionally, it is tried to draw attention to possible problems by revealing the changes that cause problems in Turkish society and are likely to become problems in the future. In addition to being a study based on a literature review, this study especially benefits from demographic statistics published by TUIK in recent years and data from organizations such as UNICEF etc. Primarily in this study, some conclusions are obtained by examining the marriage, divorce and birth statistics of TUIK including the years 2012 and 2022. As a result of this study, it is observed that in all of our regions have experienced disintegration in Turkish family structure in past decade. It is seen that decrease in the number of marriages, increase in marriage age, increase in the number of divorce, decrease in the number of births and increase in the average age of women who give birth for the first time in the last ten years. When we compare the years 2012 and 2022, in the last decade, there has been a decrease in the number of children under the age of 15 who become mother. Key words: Turkish family structure, Marriage, Divorce, Birth, Family, Woman.
Structural and sociological analysis of the family by geographical regions of Turkey
Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Sosyoloji Ana Bilim Dalı, Sosyoloji Bilim Dalı
Keywords: Sosyoloji; Sociology